| samen sterk in arbeidsrecht

© 2018 Sprengers Advocaten
Maatwerk software door Way2Web

De or bij privatisering en aanbesteding

Dit laatste artikel in onze reeks over fusies en overnames bespreekt besluitvorming in de publieke sector. Die maakt de situatie anders dan in de private sector. Welke besluiten spelen bij privatisering en bij de aanbesteding van publieke diensten?

Privatisering houdt in dat een taak of activiteit die tot dan toe is verricht door een publieke rechtspersoon, zoals de Staat, provincie of gemeente, wordt ondergebracht in een private rechtspersoon. Een dergelijk besluit heeft de nodige gevolgen, allereerst voor de werknemers. De ambtenaren die zich bezighouden met die publieke taak, zullen op basis van de arbeidsovereenkomst gaan werken bij de private instelling als ze het werk blijven volgen. Hun ambtelijke rechtspositie verandert in een privaatrechtelijke rechtspositie. Zolang de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren nog niet is ingevoerd (dat gebeurt per 1 januari 2020), geldt bij een privatisering niet de wetsbepaling met betrekking tot overgang van onderneming. Dit betekent dat niet automatisch uit de wet voortvloeit dat de ambtenaren met hun werkzaamheden meegaan naar de private instelling. De gevolgen voor de betrokken ambtenaren zullen dus in het bijzonder moeten worden geregeld.

Van belang is dat goed wordt omschreven wat er overgaat. Mogelijk moeten de activiteiten nog worden “losgeknipt” uit de publieke rechtspersoon. Welk werk gaat over, welke gebouwen, welk materieel etc? Zeker als er een nieuwe private rechtspersoon wordt opgericht, moet er veel worden geregeld. Hoe gaan de statuten van die private rechtspersoon eruitzien? Wie gaat de zeggenschap uitoefenen in de organen van de nieuwe rechtspersoon? Hoe gaat de openingsbalans er uitzien? Krijgt de nieuwe rechtspersoon voldoende financiële middelen om alle lopende kosten te kunnen betalen, zoals voor het onderhoud van panden of de financiering van het sociaal plan als dat nodig is?

Het primaat van de politiek
In artikel 46d sub b WOR is een bijzondere bepaling opgenomen over het primaat van de politiek. Bij een privatisering valt in de meeste gevallen het principebesluit om te privatiseren niet onder het adviesrecht van de ondernemingsraad. De uitwerking van de gevolgen voor het personeel in een volgende fase, valt daar wel onder. Maar ook indien een deel van de besluitvorming onder het primaat van de politiek valt, kan de ondernemingsraad op basis van het informatie- en overlegrecht wel proberen een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de toekomstige situatie. De ondernemingsraad kan, indien hij dat nodig vindt, ook ongevraagd advies uitbrengen. Meestal wordt daar bij de politieke besluitvorming wel aandacht aan besteed.

Voor overheidsondernemingsraden kan het zinvol zijn om, wanneer duidelijk is dat een privatisering eraan komt, procedureafspraken te maken over de invulling van de rol van de or. Juist omdat het primaat van de politiek kan gelden, is het goed om aan het begin van het traject vast te leggen in welke fase de ondernemingsraad op basis van het informatie -en overlegrecht bij de besluitvorming wordt betrokken, en op welk moment er een adviesaanvraag zal worden ingediend. Dit schept duidelijkheid, niet alleen voor de ondernemingsraad, maar ook voor het bestuur.

Aanbesteding
In de publieke sector komt het voor dat de overheid besluit voor een periode bepaalde concessies of taken aan te besteden. Er wordt dan door de overheid een procedure opgesteld, op basis waarvan partijen die willen meedingen, biedingen kunnen uitbrengen, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer. Het kan zijn dat de ondernemer die op dit moment de concessie heeft en de werkzaamheden verricht, besluit om voor de toekomstige concessie geen bod uit te brengen. Daarover dient hij eerst advies in te winnen bij de ondernemingsraad, zo blijkt uit een uitspraak van de Ondernemingskamer in een geschil bij de Nederlandse Spoorwegen. Het besluit om geen bod uit te brengen wordt beschouwd als een voornemen om te stoppen met de activiteiten van (een onderdeel van) de onderneming. Daarover moet eerst advies worden gevraagd. Indien een ondernemer wel een bod gaat uitbrengen en dat bod is bindend, dan dient hij in de meeste gevallen advies te vragen aan de ondernemingsraad voorafgaand aan het uitbrengen van het bod. Zo blijkt uit een uitspraak van de Ondernemingskamer in een geschil bij busbedrijf BBA.

Slot
In deze reeks hebben we eerder aandacht besteed aan de personele gevolgen die bij besluitvorming aan de orde kunnen zijn en aandachtspunten bij de rol van de ondernemingsraad, zoals wij ook hebben uitgewerkt in een door ons opgesteld 10-stappenplan voor ondernemingsraden. Ook voor or´s in de publieke sector geldt dat, wanneer zij hun positie van begin af aan goed neerzetten, zij grote invloed kunnen hebben op de uitkomsten van het besluitvormingstraject.

Reeks fusie en overname
1. Vormen van fusie en overname;
2. Verschillende fasen in het besluitvormingstraject;
3. Personele gevolgen;
4. Aandachtspunten rol ondernemingsraad;
5. Privatisering en aanbesteding.

Datum
15 juli 2018

Rechtsgebied
Fusies en Overnames

Geplaatst in OR Magazine Juli/Augustus 2018, p. 30-31.

Nieuwsbrief

Meer informatie