Op 17 mei 2023 verscheen de Handreiking Meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer (hierna: de Handreiking). De Handreiking is opgesteld onder leiding van Mariëtte Hamer, Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. De Handreiking biedt houvast bij het oppakken van meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Nu de OR ook een rol heeft ten aanzien van ongewenst gedrag op de werkvloer, is het goed om de inhoud van de handreiking te kennen. Een werkgever moet zijn werknemers een veilige en gezonde werkomgeving bieden. Daaronder valt ook het tegengaan en voorkomen directie seksuele intimidatie en ongewenst gedrag. Op grond van artikel 28 lid 1 van de WOR moet de OR stimuleren dat de werkgever zich aan deze plicht houdt.
De OR heeft bovendien instemmingsrecht op (de organisatie van) de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak (artikel 27, lid 1d WOR). De OR doet er verstandig aan om na te gaan of het risico van ongewenst gedrag hierin is opgenomen en of de bestuurder voldoende maatregelen heeft getroffen om seksueel overschrijdend gedrag tegen te gaan. Is er nog geen beleid tegen ongewenst gedrag, dan moet de OR er bij de bestuurder op aandringen dat dit beleid er komt.
Op grond van het initiatiefrecht (art. 23 lid 3 van de WOR) kan de OR ook zijn initiatiefrecht gebruiken om een concreet voorstel in te dienen (artikel 23, lid 3 WOR).
Hamer heeft een zogenaamd prototype van een handreiking ontwikkeld die handvatten biedt. Werkgevers en organisaties worden opgeroepen ervaringen met dit prototype te delen. Later dit jaar volgt een nieuwe versie waarin deze ervaringen verwerkt zijn. De Handreiking helpt werkgevers om zorgvuldig met dit thema om te gaan. Goed voor de OR daarom om de inhoud van de Handreiking te kennen. De belangrijkste aanbevelingen uit de Handreiking kunnen worden verdeeld in 4 fases:
• fase 0: wees voorbereid op een melding;
• fase 1: beslis wat te doen met de melding;
• fase 2: voer de gekozen opvolging zorgvuldig uit;
• fase 3: leer van het meldproces.
Allereerst is het belangrijk om goed voorbereid te zijn op een melding: een organisatie moet een proces optuigen waarmee meldingen op een adequate en menselijke manier opgepakt kunnen worden. Daarnaast is het van belang om van elke melding serieus te nemen en ervan te leren om zo seksueel grensoverschrijdend gedrag zoveel mogelijk te voorkomen.
Vijf soorten interventies
De handreiking spreekt van vijf mogelijke soorten interventies om opvolging te geven aan een melding:
• informeel gesprek tussen de melder, de leidinggevende en de beschuldigde;
• correctief gesprek tussen de beschuldigde en de leidinggevende;
• groepsgesprek met het team en een deskundige;
• bemiddeling tussen de melder en de beschuldigde, die wordt geleid door een bemiddelaar;
• mediation tussen de melder en de beschuldigde, die wordt geleid door een mediator.
Soms is het echter nodig om tot onderzoek over te gaan. Komt het tot een onderzoek, dan is het belangrijk om eerst het doel van het onderzoek vast te stellen. Een werkgever kan overgaan tot drie soorten onderzoek:
• Meldingenonderzoek: wat is er gebeurd?
• Cultuuronderzoek: hoe is het gesteld met de cultuur van de organisatie of afdeling?
• Structuuronderzoek: hoe is de aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen
de organisatie geregeld?
Niet wachten op een melding
De handreiking is opgesteld in samenwerking met experts en mensen die ervaring hebben met meldingen. Regeringscommissaris Hamer noemt de handreiking niet alleen een gids, maar ook een pleidooi om niet te wachten tot er een melding komt en een sterk signaal dat niets doen geen optie is. Ze roept werkgevers op om actie te ondernemen om seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld te voorkomen. Het opstellen van een gedragscode en benoemen van een vertrouwenspersoon zijn daarbij onontbeerlijk, volgens Hamer.
Verder doet ze een oproep in de handreiking om de medezeggenschap in staat te stellen hun rol te vervullen. Hamer stelt: ‘In meer algemene zin kan de medezeggenschap een belangrijke rol spelen bij het initiëren en ondersteunen van het gesprek over seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen afdelingen en teams. Ook voor de medezeggenschap zijn specifieke trainingen en opleidingen beschikbaar om hen in staat te stellen hun rol en taken goed op te pakken.’
Genoeg aanleiding dus om de rol die de OR op dit thema kan spelen serieus te nemen!
